Orhan Gazi Külliyesi, Tarihî Çarşı & Hanlar Bölgesi ve Çevresi

0
397

Sultan Orhan Gazi, “kale kent” niteliğinde olan Bursa’yı genişletmek amacıyla fetih sonrası cami, medrese, imaret,
han ve hamamdan oluşan külliyesini kale sınırlarının dışına yaptırmıştı. Medrese ve imaret günümüze ulaşmasa
da, halen ayakta duran Emir Han, Osmanlı’nın ilk şehir hanıdır. Bölgeye zaman içerisinde Sultan Hüdavendigâr
tarafından hamam; Yıldırım Bayezid tarafından Ulu Cami ve Bedesten; Çelebi Mehmed tarafından İpek Han; Fatih
döneminde Fidan Han; II. Bayezid döneminde Koza Han ve Pirinç Han yaptırılmıştır ve böylelikle Bursa Çarşısı, Uzakdoğu’nun farklı bölgelerinden gelen ipek ve baharatı Avrupa’ya ulaştıran İpek Yolu üzerinde, dünya ticaretinin
en önemli merkezlerinden birisi haline gelmiştir. Kuruluşundan bugüne depremlere ve yangınlara maruz kalan çarşı, her yıkımdan sonra yeniden doğmuş ve işlevini sürdürmüştür. Günümüzde de ülkemizin en önemli tarihî alışveriş merkezlerindendir. Hanlarının, camilerinin, mescitlerinin taş-tuğla dokusuyla, süregelen esnaf ve alış-veriş gelenekleriyle, gizemli atmosferinde geçmişe yolculuk yapmanıza izin verir çarşı. Burada bir insanın, bir evin
ihtiyacını karşılayacak her şey bulunur. Günden güne büyüyen, genişleyen şehrin dört bir yanında açılan pek çok modern alış-veriş merkezine rağmen; nişan, düğün, sünnet cemiyetleri ve bayram alışverişleri için bu tarihî çarşıyı
tercih eden insanlar görürsünüz. Hasadı yapan köylü de soluğu çarşıda alır; eşe, çocuğa, geline, nineye, dedeye velhasıl tüm aile bireylerine giysiden, ayakkabıya, her türlü ihtiyaç burada düzülür. Haftalık gıda alışverişi de pek çok
Bursalı tarafından halen buradaki köylü pazarlarından yapılır. Şehrin büyüleyici Tarihî Çarşı ve Hanlar Bölgesi, her gelişinizde beş duyunuza birden hitap eder. Bölge, Unesco’nun Dünya Kültür Mirası listesine girmiştir.

Nasıl gezilir?

Şehrin kalbi olarak nitelendirdiğimiz bölgeye ulaşım; Bursaray, tramvay, halk otobüsleri ve dolmuş ile kolaylıkla
sağlanabilir. Bursaray’ı tercih edecek olanlar için güzergâhta bölgeye en yakın durak Şehreküstü ve Demirtaşpaşa
duraklarıdır.

Şehreküstü durağından çıktığınızda sizi Bosna Sebili ve Şehreküstü (Pars Bey) Camii karşılar. Demirtaşpaşa
durağından çıktığınızda ise bir tarafta Abdal Mehmed Camii ve Türbesi, diğer tarafta Osmanlı çayı ile dillere destan olan Ördekli Hamamı Kültür Merkezi karşınıza çıkar. Otobüs, dolmuş ya da tramvay ile gelecekseniz, ‘Heykel’
hattına binip ‘Heykel’ durağında indiğiniz andan itibaren tarihin içindesiniz. Bursa’nın ilk Osmanlı yapılarından oluşan Orhan Gazi Külliyesi, gezi için iyi bir başlangıç noktası olabilir. Çok geniş bir alan olduğu için bu noktadan
sonra bölge haritasından ilgi alanınıza göre mekânları seçerek ve zamanı iyi kullanarak gezmeniz gerekiyor. Zamanı iyi kullanarak diyoruz; çünkü çarşıdaki renklerin, dokuların, seslerin, kokuların, tatların büyüsüne kapılıp zamanın nasıl geçtiğinin farkına varamayabilirsiniz, bizden söylemesi!

Çarşıyı gezerken haritaya rağmen kaybolma ihtimaliniz yüksek. Fakat Uludağ Bursa’nın, Ulu Cami de çarşı bölgesinin pusulası gibidir. Cami, bölgenin hemen her bir tarafından görülebilen yüksek minareleri ile yönünüzü
bulmanıza yardımcı olur. Velev ki bir yer, bir mekân soracaksınız; çarşımızın güler yüzlü esnafı da size seve seve yardımcı olacaktır.

Ne yenir, ne içilir?

Bursa’nın meşhur döner kebapçıları, şehirde en az döner kebap kadar meşhur olan ama Bursa dışında pek de bilinmeyen pideli köftecileri ve ev yapımı lezzetinde yerel yemekler sunan esnaf lokantaları arasında seçim
yapmakta zorlanabilirsiniz.

Çarşıda bulabileceğiniz yerel lezzetlerden biri olan “cantık” da lahmacundan daha kalın, kıymalı, yuvarlak Bursa
pidesidir. Yemeğe ayıracak çok vaktiniz yoksa, tarihî fırınlardan birinden (Abdal Fırını, Reyhan Fırını gibi) ya da bir seyyar satıcıdan “tahanlı” pide ve bol susamlı çıtır simit alıp her tarihî handa bulabileceğiniz çay ocağından alacağınız sıcak bir içecekle, yine hemen her büyük hanın avlusunda bulunan kocaman bir çınar ağacının gölgesinde, öğününüzü keyifle geçiştirebilirsiniz. Çarşıda ayrıca kestane şekeri, karyoka, pamuk helva, rengârenk
akide şekerleri ve anjelik reçelinden tadabilir, sevdiklerinize götürebilirsiniz. Sevdiklerinize ya da kendinize Bursa hatırası almayı düşünürseniz çarşıda pek çok alternatif sunulur. Irgandı Sanat Köprüsü ve Bali Bey Han Geleneksel Sanatlar Çarşısı, el işçiliği ürünlerle karşınıza çıkar. Burada sanatçıların nasıl çalıştıklarını gözlemleyebilir, atölye dükkânlarını sergi gibi gezebilir, eserlerini satın alabilirsiniz. Aynalı Çarşı’da antikalar ve geleneksel motifler taşıyan
hediyelikler göze çarpar. Havlucular Çarşısı’nda da Bursa’nın meşhur hamam malzemelerini bulabilirsiniz. Koza
Han’da ise şalların envai çeşit renk, desen ve dokularının arasında “hangisini alsam? Hangisini kendime tutsam? Hangisini hediye versem?” düşünceleri arasında bir süre kaybolur insan.

Kaynak: Bursa Rehberi, 1. Baskı, 2015
Yayıma hazırlayan: Bursa Araştırmaları Merkezi
Yayın Evi: Kültür A.Ş.

 

CEVAP VER