Mudanya Tahir Ağa Hamamı

0
296

Tahir Ağa Hamamının üzerinde bulunan mermer kitabeye göre, Bursa Meclis Azası Tahir Ağa tarafından, 1870-1871 yıllarında yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Günümüze kadar ulaşan yapının, iki bölümden oluştuğu, çifte hamam plan şemasında olduğu görülmektedir. Hamamın yalnızca bir bölümü yakın zamanlara değin işlevini sürdürmüştür.
Yapının ilk bölümünde tek katlı bir “soyunmalık” mekânı görülmekte, ahşap dikmeler ile duvar arasında kalan bölüme bir basamakla çıkılmaktadır. Ana giriş kapısının tam karşısında yer alan kapıdan ılıklık bölümüne geçilir. Ilıklık bölümü, dikdörtgen planlı olup üzeri kesik tonoz ile örtülüdür.
Ilıklık bölümünden sonra, kare planlı ve üzeri kubbe ile örtülü sıcaklık mekânına geçilir. Sıcaklık mekânı, güney duvarında köşelere yerleştirilmiş halvet bölümleri olan, ortasında dikdörtgen göbek taşı bulunan bir mekândır. Kurnalar, mekânın doğu ve batı duvarlarına yerleştirilmiş olup, kuzey duvarı üzerinde de dikdörtgen hazneye akan bir musluk bulunmaktadır.
Yapının ana mekânlarından olan diğer bölümüne kare planlı Soyunmalık’tan girilmektedir. Soyunmalıkta duvarlara dizilmiş ve ahşap malzemeden yapılmış küçük odacıklar bulunur. Bu odacıkların üzerinde bulunan galeri katına, girişin karşısında bulunan bir merdivenle çıkılır. Tavan, mekânın ortasında, dikmelerin sınırlandırıldığı bir kare kadar daha yükselerek ikinci galeri bir oluşturulur.
Soyunmalıktan, yine iki bölümden oluşan ılıklık mekânına geçilmektedir. Hamam yapılarının tipik özelliklerinden olan, işlevlerin bir eksen üzerinde sıralanması kuralına uyarak, ılıklık bölümünden de bir kapı ile sıcaklık mekânına geçilir. Kare planlı olan bu mekân 1. ana mekânda bulunan sıcaklık bölümü ile benzer özellikler göstermektedir. Köşelere yerleştirilmiş üstü açık halvetler bulunmaktadır. Yine bu mekânda da kurnalar yan duvarlarda görülmekte, mekânın ortasında dikdörtgen bir göbek taşı bulunmaktadır. 1. ana mekânın halvet duvarından başlayarak uzanan külhan ve sıcak su deposu, bu sıcaklık mekânının güney duvarı boyunca yerleştirilmiştir. Bu mekâna, yapıdan ayrı olarak, arka taraftaki başka bir kapı ile girilir.
Ana yapının cephelerinde ağırlıklı olarak moloz taş dikkati çekmekte, 2. ana mekânın soyunmalık bölümünün ise sıvalı ve boyalı olduğu görülmektedir. Binaya zaman içinde işlevine aykırı eklemeler yapılmıştır.
2000’li yıllarda hamam olarak işlevini yitiren yapı, 2013 yılında kamulaştırılmış, günümüz koşullarında daha sağlıklı kullanılması ve gelecek nesillere aktarılabilmesi için, restitüsyon çalışmalarına başlanmıştır. 2014 yılında başlanan restorasyon çalışmaları, 2016 yılında tamamlanmıştır.
Yapı 2016 yılından itibaren yeni yaşamını “Tahir Ağa Kültür Merkezi” adıyla Bursa Büyükşehir Belediyesine bağlı bir kültür merkezi olarak sürdürmektedir.

CEVAP VER