Bursa Kalesi ve Çevresi

0
739

Tarihi milâttan önceye dayanan Bursa Kalesi’nin bulunduğu bölge, halk arasında “Hisar” olarak anılır. Bölgeyi özel kılan yalnızca şehrin ilk yerleşim yeri olması değildir. Bitinya, Roma ve Bizans dönemini yansıtan kale duvarlarının ve kapılarının yanı sıra, Bursa evlerinden örnekleri; taş kaldırımları; Osmanlı camilerini, türbelerini, çeşmelerini,
mezarlıklarını ve mezar taşlarını; tarihî çınar, kavak ve manolya ağaçlarını burada görmeniz mümkündür.
Sokaklarda yürüdükçe, bir evin mutfağından yayılan eski tarifli bir yemeğin; bir başka evin bahçesinden havaya karışan rengârenk, çeşit çeşit mevsim çiçeklerinin ve bir küçük mahalle fırınından iştahınızı kabartan taze
hamur işlerinin mis kokuları birbirine karışır. Şehrin görsel güzelliklerinin yanı sıra pek çok soyut mirası da bu bölgede yaşamaktadır. Kaybola kaybola yürüdüğünüz sokaklar boyunca göreceğiniz ya da kimisi evlerin
bahçelerinde kaldığından göremeyeceğiniz sayısız mezar ve türbelerle ilgili, pek çok hikâye anlatılır nesillerdir. Bu söylencelere yıllar geçtikçe yenileri eklenir, dilden dile dolaşır. Geçtiğiniz dar sokaklarında kendinizi bir oyunun
içerisinde hissettiğiniz olur; her bir sokağın sonunda karşınıza nasıl bir sürpriz çıkacağı ya da hangi güzellikle karşılaşacağınız belirsizdir. Kendilerine özgü naralarıyla seyyar simitçiler, sütçüler, dondurmacılar, eskiciler; yüz yıllardır süregelen sokak oyunlarını ninelerinden, annelerinden, dedelerinden, babalarından öğrenerek oynayan,
terledikçe sokak çeşmesine ağzını dayayıp dağdan gelen mis gibi sudan kana kana içen çocuklar; kapı önü muhabbetlerinde kadınlar; pazar filesiyle evlerine dönen babalar… Mahalle fırınları, bakkallar, manavlar, çay bahçeleri… Bir anlamda Hisar, şehrimizin geleneklerini sürdüren sürpriz sokaklar bölgesidir. Hisar’ın sırtlarında, Uludağ’ın yamaçlarında da durum bundan çok farklı değildir. Burada evlerin bittiği yerde kestane ağaçları başlar. Bu mahallelerde gezerken dağ havasını daha çok hissedebilir, daracık sokaklarda tavuk ve horoz
sesleri duyabilirsiniz.

Nasıl gezilir?

Bu bölümde anlattığımız bölgenin güneyine, şehrin dört bir yanından kalkan otobüslerle ve dolmuşlarla ulaşabileceğiniz Tahtakale – Temiz Caddesi’nde durağı bulunan dolmuşlarla mümkün. Dolmuşların son durağı, Aydede Camii ve Mezarı’nın hemen yanındadır. Caminin önünden aşağı inen merdivenlerden sağdakinden
inip Üç Kuzular Sokak’ı takip ederseniz, yolun sonunda Üç Kozlar Dergâhı ve Üç Kuzular Mezarı’na ulaşabilirsiniz.
Üç Kozlar Dergâhı’nın bahçesinden batıya doğru baktığınızda, Üftade Tekkesi Kültür Merkezi’ni görmeniz mümkün. Dergâhtan buraya yürümek sadece birkaç dakikanızı alacaktır.

Üftade Tekkesi Kültür Merkezi’nden geri dönerek Üç Kozlar Dergâhı’nın hemen yanındaki sokaktan aşağı inip 13.
Karanfil Sokak’a dönüp Durum Sokak’tan sola ve sonra hemen sağa döndüğünüzde, yolun bitiminde Molla Fenâri Camii’ni karşınızda göreceksiniz. Buradan Somuncu Baba Evi ve Fırınları’na ulaşabilmek için Molla Fenâri Camii’nden geri, Üç Kuzular’a doğru yönelip Durum Sokak’tan sağa devam ettiğinizde, karşınıza çıkacak merdivenlerden inmeyip yine yolun sağından devam edip, yolun bitiminde de sağa dönmeniz gerekiyor.

Somuncu Baba Evi’nin önündeki yokuştan aşağı inip ana caddeden sola döndükten sonra İvaz Paşa Caddesi’nin üzerinde, Hacı İvaz Paşa ve Ahi Çelebi Türbesi’ni görebilirsiniz. Geldiğiniz yoldan geri dönüp Ivaz Paşa Caddesi’nden düz aşağı indikten sonra büyük çınarlı meydandan sola dönüp düz devam ederseniz, Bursa Mevlevihanesi ve Buhara
Kalenderhanesi sağınızda kalır. Çınarlı meydandan sola döner dönmez sağdaki sokağa dönerseniz de tam karşınızda
Yerkapı’yı, sağınızdaki sokağın devamında da Tahtakale Kapısı’nı görebilirsiniz. Yerkapı’da köylü pazarının kurulduğu güne denk geldiyseniz, muhakkak pazarı gezmenizi öneririz. Yerkapı’dan geçer geçmez sağınızda göreceğiniz yapı Darülkurra Muallimhanesi, soldaki sokağa döndüğünüzde karşınızda göreceğiniz cami de Yerkapı Camii’dir.

Darülkurra’nın hemen yanındaki sokaktan girerseniz bu yol sizi Üftade Camii ve Türbesi’ne götürür. Üftade Camii’nden geri, Kavaklı Sokak’a dönüp sağa doğru ilerlerseniz sessiz ve sakin bahçesiyle Haraççıoğlu Medresesi
Kültür Merkezi’ni görmeniz mümkün. Tam karşısındaki sokaktan ilerlerseniz, Çırağ Bey Mescidi karşınıza çıkacaktır.
Buradan Veled-i Yaniç Camii’ne ulaşmak için mescidi solunuza alıp düz devam etmeniz, dört yol ağzından Hisar Kapı Sokak’a dönmeniz ve 2. Yaniç Sokak’a doğru ilerlemeniz gerekir. Veled-i Yaniç Camii’nden geri dönüp yol bitiminde 1. Yaniç Sokak’tan sağa devam ettiğinizde, soldaki daracık bir sokaktan Kavaklı Caddesi’ne çıkarak
Kavaklı Camii’ni göreceksiniz. Caddenin batısına doğru devam ederseniz, kime ait olduğu bilinmeyen, halk arasında Köpüklü Dede olarak anılan mezarı görebilirsiniz.

Bu yolun sonunda, solunuzda Lala Şahin Paşa Çocuk Kütüphanesi, sağınızda Saltanat Kapı, sağ çaprazınızda da Nilüfer Hatun Mescidi belirecektir. Saltanat Kapısı’ndan çıkıp karşıya geçerseniz Okçu Baba Türbesi’ni görmeniz mümkün. Orhan Bey Külliyesi & Tarihi Çarşı ve Hanlar Bölgesi bölümünde anlattığımız Balibey Han, türbenin az
aşağısında bulunur ve Osmangazi Caddesi tarafındaki girişi sizi hanın 3. katına buyur eder. Saltanat Kapısı’ndan çıkıp sola, batıya doğru devam ederseniz de Tophane Parkı’nın içinde bulunan Osman Gazi Türbesi, Orhan Gazi Türbesi ve Saat Kulesi’ne ulaşabilirsiniz. Leziz Osmanlı yemekleri tadabileceğiniz Sümbüllü Bahçe Konağı, parkın
hemen doğu tarafındaki Orhangazi çıkmazındadır. Tophane Parkı’nı sağınıza alıp Yiğitler Caddesi üzerinden
batıya doğru yürümeye devam ederseniz, Bu yolda ilerlerken Şehadet Camii’ni yolun karşısında görebilirsiniz. Caminin hemen yanından doğusuna doğru uzanan sokak, tarihî evleriyle özgünlüğünü günümüze kadar korumuş olan Kale Sokak’tır.

Buradan aşağı doğru yürürken Uludağ’ın arka fon olduğu minare, Ulu Cami’nin minaresidir. Kale Sokak’tan Osmanlı
Sokak’a, oradan da Ortapazar Caddesi’ne ulaşabilirsiniz. Oruç Bey Hamamı, bu caddeyi kesen Oruç Bey Sokak üzerindedir. Hamamın az ilerisinde, solda Satı Fakih Mescidi, caddenin daha ilerisinde de Oruç bey Türbesi’ni
görmek mümkündür. Geri dönüp Satı Fakih Mescidi’nden sola devam ederseniz, Nakkaş Ali Mescidi ve Lamii Çelebi
Kabri’ne ulaşabilirsiniz. Satı Caddesi’nden devam ederseniz de karşınıza Şeyh Paşa Camii çıkacaktır. Buradan Tahtalı
Mescit’e ulaşmak için kendinizi labirentte gibi hissedeceğiniz şu güzergâhı kullanabilirsiniz: Şeyh Paşa Camii’nin önünden düz devam edip yol bitiminde soldan ilerleyin. Tahtalı Sokak’tan dönüp yol ayrımında sağdan devam edin:
Artık mescidi görebilirsiniz.

Sur boyunda yürüyerek Fetih Kapısı’na ulaşmak isterseniz, Tahtalı Mescit’i geçer geçmez sağa dönüp, yol bitiminde sola doğru I. Zindan Kapı Sokak’ı takip edin. Ulu Çınar’dan hemen sola, Kalebahçe Sokak’a dönerseniz, kimisinin kapısı evlerin avlularına açılan surlar size Fetih Kapısı’na kadar eşlik edecektir. Pınarbaşı Bayram Yeri ve Antik Su Hattı da buradadır. Güranlı Mescidi Fetih Kapısı’nın az ilerisinde, solda, Güranlı Sokak üzerindedir. Pınarbaşı İzzettin Camii, Pınarbaşı Bayram Yeri’nin güneyinde, su kaynağının hemen yanındadır. Alacahırka Mescidi’ne ulaşmak için caminin önünden Alacahırka Caddesi’ni aşağı doğru takip edip köprüyü geçtikten sonra Orhaneli Caddesi ve I. Köşk Caddesi’ni yürümek gerekir.

Alacahırka Mescidi’ne kadar yürüdüğünüz yolu geri dönüp I. Zindan Kapı Sokak’tan devam ederseniz, Zindan Kapı’yı görebilirsiniz. Bu yolda ilerleyip Değre Sokak’tan dönerseniz de yolun bitiminde sağda Alâeddin Bey Camii’ne ulaşabilirsiniz. Buradan İsa Bey Fenâri Camii’ne ulaşmak da yine labirent hissi verebilir: Alâeddin Bey Camii’nin
yanındaki Su Sokak’tan devam edin, I. Kuyucu Sokak’tan sola, yolun bitiminde yeniden sola; 1. Yazıcı Sokak’a ilerleyin, o yol da bitince sağa, 1. Zindan Kapı Sokak’tan sola dönün, Şimşirli Sokak’tan devam edip Ortapazar
Caddesi’ne çıkın ve bu caddenin de soluna ilerleyin. Yolun devamında İsa Bey Fenâri Camii’ni görebilirsiniz.

Buradan Kaplıca Kapısı’na ve İmaret-i İsa Bey Camii’ne ulaşmak için geri dönüp Tangör Sokak’tan aşağı doğru
ilerlemelisiniz. Hastayurdu Caddesi’ne ulaştığınızda sol tarafta Kaplıca Kapısı’nın kalıntılarını görebilirsiniz. Bu
yol Muradiye Külliyesi’ne gider. Bitinya Sarayı’nın kalıntıları ise bu caddenin doğusunda Devlet Hastanesi’nin karşısındadır. Yolun ortasında kalan cami, İmaret-i İsa Bey Camii’dir. İbrahim Paşa Hamamı yolun devamında, Tophane Endüstri Meslek Lisesi’nin bahçesinde bulunur. Bey Sarayı kalıntıları Askerî Garnizon’un sınırları
içerisindedir. Bitinya Sarayı ve Bey Sarayı kalıntıları ziyarete kapalıdır.

Buradan Tophane Parkı’na ilerleyip merdivenlerden aşağı inerek Altıparmak Caddesi’nin paralelindeki Geruş Sinagogu, Mayor Sinagogu ve Seyyid Usul Dergâhı’nı görebilirsiniz. Bursa’nın manevi değerlerinin arasında Tezveren Sultan isminde bir kişinin de adı geçer. Fakat İvazpaşa Mahallesi’ndeki ziyaretgâhı, 20. yüzyılda açılmıştır
ve aslında bu mezarda kimin yattığı, bir kerametinin olup olmadığı bilinmemektedir.

Ne yenir, ne içilir?

Bölgenin ara sokaklarında gezerken yorulduğunuzda, Fetih Kapı’nın hemen yanındaki, bir zamanların “Bayram
Yeri” Pınarbaşı Parkı’nda ya da Kavaklı Caddesi’ndeki Haraççıoğlu Medresesi’nde soluklanabilirsiniz. Yemeğinizi
geçiştirmek isterseniz, sokak aralarındaki mahalle fırınlarının leziz hamur işlerini deneyebilirsiniz. Eğer iştahla
yemek yemek isterseniz, Tophane Parkı çevresinde yerel kebapçı ve lokantalar mevcuttur. Orhan Gazi Türbesi’nin hemen doğusunda kalan sokağa doğru yürüdüğünüzde karşınıza çıkacak olan Sümbüllü Bahçe Konağı’nda, Osmanlı
mutfağının leziz yemeklerini Bursa manzarasına karşı tatmak da seçeneklerinizden bir diğeri. Osmanlı’nın ilk üç
katlı hanı olan Balibey’in de kafeterya ve restoranı mevcuttur.

Günümüzde sanat atölyelerinin bulunduğu bu handa Bursa’nın yerel sanatçılarıyla tanışabilir, çalışmalarını izleyebilir, el sanatlarını satın alabilirsiniz. Bursa’nın köylerinden gelen taze meyve ve sebze ile el işi ürünlerin satıldığı Yerkapı Surları’na muhakkak uğramanızı öneririz. Pazar, sıcak mevsimlerde her gün, kış aylarında sadece cuma günleri kurulur.

Kaynak: Bursa Rehberi, 1. Baskı, 2015
Yayıma hazırlayan: Bursa Araştırmaları Merkezi
Yayın Evi: Kültür A.Ş.

 

CEVAP VER