Bursa Evleri

0
1044

Türk mimari sanatının en önemli temsilcilerinden Prof. Dr. Sedat Eldem; yeşili bol, bahçeleri bol, servi ve minareleri bol bir şehir olaraksrc=/dosyalar/resimler/bursa_kitabi/image/220.jpg söz ettiği “Bursa Evleri”ni tarif ederken,odaların ve bahçelerin rahatlığından, güzelliğinden ve ferahlığından şu şekilde söz ediyor:“Sessiz ve sakin sokaklar, yüksek duvarlarla çevrili. Bunların arasında bahçelerin taşkın yeşilliği, arada bir ev cumbaları ve geniş saçaklar…Araları yosun tutmuş veya ot bitmiş kaldırımlı yolun üzerinde geniş bir kapı… Kapının tahtaları havanın tesirile gümüş gibi olmuş,kadife gibi tatlı… İçeri giriyoruz… Taşlık…Üzerinde ev… Ev, direkler üzerinde oturtulmuş, bahçe evin altına kadar sokulmuş. Akarsu fısıltısı… Ya fıskiye veya çeşme, bunlar hiçbir evde eksik olmaz.Üst kata çıkıyoruz. Hayatta veya sofadayız.Yerler geniş kalaslarla kaplı. Bunlar sabunlana sabunlana kemik gibi beyaz olmuş. Karşımızda manzara veya hiç olmazsa ağaçlık, zira evler daima birbirini kapatmayacak şekilde tertiplenmiştir. Sofanın ucunda veya önünde sekilik… Burada beyaz minderler serili; oturmağa davet ediyor. Sofanın bir tarafında boylu boyunca odalar dizilmiştir. Bunlar pencereleriyle,kapılarıyla sofaya bağlıdır. İnsan kendini herhangi bir vapurun güvertesinde sanıyor…Kabul odasına giriyoruz. Biz de odaların bir köşesinden içeriye girilir. Odanın duvarlarını yırtmamak, havasını bozmamak için…Türk odalarının rahatlık, güzellik ve ferahlığını anlatmak kabil midir? O kendine göre ölçüsü,alçak kapısı, hep zemine bağlılığı, geniş minderleri,duvarlarını ikiye bölen raşar ve nihayet dekorun zirvesini teşkil eden tavan… Pencereler kabil olduğu kadar çoktur ve her tarafa bakanları tercih edilir. İdeal şekil, kapı ve yüksek duvarından maada geriye kalan üç duvarın da pencereli olmasıdır. Pencereler insan boyuna kadar açılır, şeffah, üst kısımları sabit ve renkli camlıdır. Bu suretle duvar yırtılmamış,odanın mahremiyeti bozulmamıştır.

Evlerin Cepheleri:En eski Bursa evleri tuğla dolguludur. Bunların oturdukları kaide katı, hatıllarla bağlı yarma taştandır.Üst katları,büyük meşe dikmeler arasında dolgudur. Bu tarz, 1700 senelerine kadar devam etmiştir. Hiç şüphesiz ki, mimari bakımından en kıymetli evler bunlardır. src=/dosyalar/resimler/bursa_kitabi/image/221.jpgDolgu tuğlaları daima yassı ve geniş derzlidir.Başlangıçta normal örgü kaidelerinden ayrılmayan bu dolgu duvarlarında, zaman ile örgü bir dekor vasıtası haline gelmiştir. Bütün duvarlar kırmızı beyaz bir örgüyle bezenmiş fakat taşıyıcı ahşap kısımlar hiçbir zaman gizlenmemiştir. Bilakis bunlardan da istifade edilerek,yapı kaidelerine uygun bir mimari vücuda getirilmiştir. Kiriş başları alt kata nazaran çıkıntılı yapılarak konsol tarzında şekillendirilmiştir. Büyük çı- kıntıların altlarındaki furuşlar muhtelif oymalarla kıymetlendirilmiş, köşe furuşları ise, bilhassa itina ile seçilmiş ve üzerleri saksı, ibrik veya tarh kitabesi gibi motişerle işlenmiştir. Geniş saçaklar avlu tarafında kaplanmış ve ince çubuklarla süslenmiştir.Cephelerin en güzel motişerinden birini ocakların çıkıntıları teşkil eder. Bunların muhtelif şekillerine rastlamak kabildir. Tuğla duvarların pahlanmaları kirpi şeklinde çıkmalar vücuda getirmeleriyle elde edilen bu baca motişeri,ahşap konsollar üzerine oturtulmuş ve yine ahşap hatıllarla kenetlenerek karkasa bağlanmıştır. Avlu ve bahçe fasatlarında, sofa veya hayat bulunduğuna göre, burada direkler açık bırakılmış, araları duvar ile örülmüştür.

Evlerin iç Dekorusrc=/dosyalar/resimler/bursa_kitabi/image/222.jpg İç dekora gelince, burada en kıymetli kısımlar,tavan ve yüklüklerdir. Bilhassa tavan göbekleri çok zengin şekillerde işlenmiş ve nakışlarla süslenmiştir. Bunlar dört köşe, altı köşe, bir veya fazla yıldızlıdır. Hatta kubbe şeklinde yapı lmış olan da vardır ki, Şkrimce memleketimizde mevcut en kıymetli bir tavan tipi olarak kabul edilmelidir. Bu tavan, Üftade Tekkesi’ndedir. Dört köşeden baklavalarla yuvarlağa geçilmiş, kubbe kısmı ise baştan başa ince nakışlarla bezenmiştir. Dolap yüzleri ve bunların üstündeki kitabeler de, üzerinde sevgiyle durdurulmuş olan kısımlardır.Kapı kanatları bu devirde ekseriya sadedir.Geçme ve aynalı olmaktan ziyade geniş ve yekpare tahtalıdır. Bunların ziynetini daha ziyade askı demirleri, bronz takımlar teşkil eder. Pencere aralarında kalan duvar kısımları bazen alçı oymalarla çerçevelenmiştir.

CEVAP VER